Health Chat

L. Kalantle,
R. Chindombu,
S. Chidzomba &
K. Bhagat | Monday April 14, 2008 00:00

Fa pelo e pompa, go ela ga madi mo ditshikeng go ya ko godimo go bo go ya tlase, ke sone se bokete jwa madi mo ditshikeng bo kwalwang ka nomoro tse pedi.  Bokete jo bo lekanyeng ke 120/80.

Bokete jwa madi mo ditshikeng bo kgona go farologana mo letsatsing.  Seemo sa maikutlo, go rapama, go nna kana go ema, boroko, le go hema di ka baka go tsholetsega kana go wa ga bokete jo.

Dikai le ditshupo
Ga se gantsi dikai tsa tlhagiso ya go tsholetsega ga madi di nna teng, ka jalo bolwetse jo fa gongwe bo bidiwa 'mmolai yo o didimetseng'.

Bolwetse jo bo bakwa ke eng
Ga gona lebaka la motia le le bonweng le go ka tweng ke o ne modi wa bolwetse jo.  Lefa go ntse jalo, go na le mabaka mangwe a a setseng a lemogilwe.

Mabaka a ke a:

* Bokete jwa mmele jo bo feteletseng
* Go nwa bojalwa mo go feteletseng
* Go goga motsoko
* Go tlholega mo lesikeng la madi a a tsholetsegileng
* Go dirisa dipilisa tsa go emisa tsholo
* Selekanyo se se ko godimo sa mafura mo mading le sukiri
* Go tlhoka go itshidila mmele
* Go gatelelwa ke dikgwetlho tsa botshelo ka kakaretso

Ditlhatlhobo
* Tlhatlhobo ya mmele ke ngaka
* Go gokelelwa mochini o o lepang bokete  jwa kelelo ya madi mo mmeleng oura dile 24.
* Ditlhatlhobo tse di farologanyeng tsa madi le motlhapo
* Tshekatsheko ya motlakase wa pelo (electrocardiogram)
* Keleko ya popego le go dira ga pelo (echocardiogram)
* Seipone sa mafatlha, go bona gore a pelo ga ea ruruga.

Kalafi
* Bokete jwa madi mo mmeleng bo amiwa ke bokete jo pelo e pompang ka jone, bophara jwa ditshika le selekanyo sa madi mo mmeleng
* Molwetsi o tlhophalwa kalafi ya madi a a kwa godimo goya ka seemo sa gagwe. Nako dingwe pilisi ele esi e kgona go laola bolwetsi. Ka dinako dingwe go tlhokagala dile mmalwa.

* Kalafi e, ga e fodise bolwetse jo, mme e a bo laola
* Tlhopho ya mofuta wa dipilisi, e laola ke se tlhatlhobo e se supileng.
* Fa gongwe batho bangwe ba fiwa pilisi e le nngwe, fa ba bangwe ba fiwa dipilisi tse dintsi go laola seemo sa bone.
* Go le gantsi kalafi e, e ritibatsa go opa ga tlhogo, go itaya ga pelo mo go sa tlwaelesegang. Lefa go ntse jalo, ba ba bangwe ga ba ke ba nna le dikai tse, mme ebile tokafalo ya seemo ga e ke e ikutlwatsa/bonala.
* Go botlhokwa thata go tsweledisa/kalafi le fa o sena ditlhabi/dikgoreletsi dipe.
* Go na le kgonafalo ya gore dipilisi di fokodiwe fa seemo se ya meriting.

Ke ka laola jang seemo sa bolwetse jwa madi a a godimo?
* Fokotsa bokete jwa mmele (reduce weight)
* Ja dijo tse di akaretsang ditlhopha tsotlhe o ela tlhoko go fokotsa mafura le goja maungo a mantsi

* Fokotsa nno tagi
* Fokotsa letswai mo dijong
* Itshidile
* Leka ka bojotlhe jo fema dikgwetlho
    tse di gogomosang maikutlo
* Tsaya kalafi jaaka o laetswe ke ba      bongaka.
nursprac@cardiacclinic.co.bw